Gevel reinigen of schoonmaken: welke methode past?
Er is niet één manier om een gevel te reinigen. Dit zijn de gangbare:
- Water. Nevelen, afspuiten onder druk (koud of warm) of stoom, met verzadigde stoom van 100 tot 150 graden Celsius. Hoge druk is bedoeld voor harde, compacte materialen en moet met beleid worden gebruikt, want de ondergrond raakt snel beschadigd.
- Borstelen. Met een kokos- of nylonborstel. Een metalen borstel geeft meer kans op schade: er kunnen stukjes metaal achterblijven die gaan roesten en vlekken geven.
- Stralen. Veel gebruikt, en ook de techniek waarmee de meeste gevels beschadigd zijn geraakt. Een opgeruwde gevel neemt daarna sneller vuil en vocht op.
- Chemisch. Zepen, zuren, basen, biocides en enzymen. Bij onjuiste uitvoering is de kans op schade of vlekken groot. Biocides doden niet alleen algen en mos, maar ook de beplanting rond de gevel.
Wat past, hangt af van wat erop zit en waar het op zit. De aard van de vervuiling bepaalt welke technieken in aanmerking komen, en baksteen is zo divers dat er al een tiental hardheden voorkomt. Daarom is zelden één standaardmethode genoeg. Ook de staat van de voegen telt mee.
Job vertelt wat hij ziet en wat het wordt, voordat er iets gebeurt.
Hoe gaat gevel reinigen in zijn werk?
Bij ons begint het met je foto’s. Job komt kijken wat erop zit en hoe steen en voegen erbij staan, en je hoort wat het wordt. Pas als jij akkoord geeft, plannen we het werk in. Daarna reinigen we, ruimen we op en lopen we het samen met je na.
Algen, vuil en kalkuitslag van je gevel
Groene aanslag is algen of mos, en dat verschil telt. Algen breken niets af: ze zijn een kwestie van uiterlijk. Mos is erger. Het scheidt zuren af die het bindmiddel van de mortel oplossen, en het hoort zo snel mogelijk weg. Algen beginnen meestal op de voegen, en vocht is de voorwaarde. Groen wordt een gevel vooral waar hij vaak nat blijft: waar regen van de stoep opspat, onder een groot raam, of waar een overloop of ventilatierooster water op één plek laat lopen.
Reinigen haalt het weg, maar niet de oorzaak. Het risico op algen en mos is te verlagen, maar niet uit te sluiten. Een gevel die niet nat wordt, of na een bui snel droogt, heeft er nauwelijks last van. Sterke zure reinigers, zoals zoutzuur, geven juist een hoge kans op alg- en mosgroei en beschadigen het metselwerk.
Witte aanslag kan kalkuitslag zijn of zout. Water lost kalk en andere stoffen uit het metselwerk op, trekt naar het oppervlak en verdampt, en de witte stof blijft achter. Uitslag door sulfaten spoelt na verloop van tijd met de regen weg en kan intussen terugkomen. Als eerste aanpak werkt droog afborstelen, nooit met een staalborstel, en daarna spoelen met water. Kalkuitslag gaat niet vanzelf weg, die moet eraf met een reiniger. Middelen met zoutzuur of fosforzuur zijn af te raden.
Is het zout, of zie je schilferende steen, dan gaat het om meer dan vuil: vocht en zout gaan vaak samen. Reinigen begint daarom met de vraag of de oorzaak van de vervuiling weg te nemen is.
Wanneer reinig je een gevel niet, of eerst iets anders?
Een gevel moet een reiniging kunnen hebben. Eerst kijk je of dat zo is: een gevel met diepe scheuren verdraagt niet te veel water, en houten kozijnen in slechte staat kunnen beter niet te nat worden. Kan het reinigen een gebrek erger maken, dan kijk je eerst of dat hersteld moet worden.
Ook de oorzaak telt. Lekt een goot of regenpijp en loopt er daardoor water over de gevel, dan pak je dat eerst aan. Lekkende goten en regenwaterafvoeren staan bovenaan de lijst van oorzaken van vochtschade aan voegwerk, en vocht is de voorwaarde voor algen en mos.
Bij een monument hoort terughoudendheid. Reinigen geeft daar vaak schade, en meestal is het niet nodig, zeker niet als het alleen om het uiterlijk gaat.
Gevel schoonmaken: kun je dat zelf?
Bij reinigen kan een gevel op twee manieren schade oplopen. Directe schade: het voegwerk wordt beschadigd of het oppervlak wordt opgeruwd. Indirecte schade: een gevel die te nat wordt, kan vocht naar binnen laten komen, zouten in beweging brengen en bij vorst beschadigen. Bij stralen lijkt het resultaat in eerste instantie vaak goed, terwijl de schade pas later zichtbaar wordt.
Kies de juiste methode, anders raakt de gevel beschadigd. Los van het voegen is er bij baksteen meestal geen technische reden om te reinigen, wel een esthetische. Mos op de voegen is de uitzondering: dat tast de mortel aan.
Wil je het zelf proberen, begin dan op een plek die niet opvalt, gebruik geen metalen borstel en ga voorzichtig met hoge druk. Twijfel je, stuur dan eerst een foto.
Wat kost gevel reinigen?
Een bedrag noemen voordat Job je gevel heeft gezien zou een gok zijn. Dit bepaalt wat gevel reinigen kost:
- Oppervlak en hoogte. Hoeveel gevel het is, hoe hoog hij is en of er een steiger nodig is. De steiger regelen we zelf.
- Wat erop zit. De aard van de vervuiling bepaalt welke techniek past. Groene aanslag vraagt iets anders dan kalkuitslag.
- De steen en de voegen. Baksteen verschilt sterk in hardheid, en de staat van het voegwerk bepaalt mee wat kan.
- Hoe schoon het moet worden. Een oude gevel wordt schoner, niet nieuw. Hoe verder je wilt gaan, hoe meer werk en hoe groter de kans op schade.
- Wat erna komt. Voegen en impregneren zijn aparte stappen met eigen werk.
Een foto van de vuilste kant van je gevel en ongeveer de maten zijn genoeg om mee te beginnen. Job kijkt en je hoort wat het wordt.
Daarna impregneren of voegen?
Reinigen is vaak de eerste stap, niet de laatste. Vaak komt daarna het voegwerk: op een schone gevel hecht de nieuwe voeg beter en zie je de echte kleur van de steen. Hoe dat gaat lees je bij voegwerk herstellen. Impregneren doen we alleen bij de buitenmuur van een woning, zodat er geen vocht in huis komt. Een tuinmuur impregneren we niet. Meer daarover lees je bij gevel impregneren. Zit je gevel op meer plekken aan werk toe, dan laat gevelrenovatie zien hoe het geheel samenhangt.